Sạc dự phòng từ lâu đã trở thành món đồ quen thuộc với nhiều người, đặc biệt là những ai thường xuyên di chuyển hoặc đi du lịch. Tuy nhiên, thiết bị nhỏ gọn này hiện cũng nằm trong nhóm đồ điện tử bị kiểm soát nghiêm ngặt nhất trong ngành hàng không.
Theo quy định mới của Cục Hàng không Việt Nam áp dụng từ ngày 1/7, mỗi hành khách chỉ được mang tối đa 2 sạc dự phòng lên máy bay và bắt buộc phải để trong hành lý xách tay, không được ký gửi.
Với sạc dự phòng sử dụng pin kim loại lithium, hàm lượng lithium không được vượt quá 2g. Trong khi đó, loại phổ biến hơn trên thị trường là pin lithium-ion sẽ bị giới hạn theo mức năng lượng định mức. Cụ thể, hành khách chỉ được mang theo các thiết bị có công suất dưới 100 Wh. Nếu mức năng lượng nằm trong khoảng trên 100 Wh đến 160 Wh, hành khách cần được hãng hàng không chấp thuận trước khi mang lên chuyến bay.
Bên cạnh giới hạn về số lượng và công suất, cách sử dụng sạc dự phòng trên máy bay cũng được kiểm soát chặt hơn. Hành khách không được dùng sạc dự phòng để nạp điện cho điện thoại, máy tính bảng hoặc các thiết bị điện tử khác trong suốt hành trình. Đồng thời, việc cắm sạc để nạp lại điện cho chính viên pin dự phòng khi đang ở trên tàu bay cũng bị cấm hoàn toàn.
Sạc dự phòng cần được lấy ra khỏi túi xách và đặt tại vị trí dễ quan sát để tổ bay có thể nhanh chóng phát hiện nếu xảy ra sự cố.
Nhiều người dùng công nghệ vốn quen đánh giá sạc dự phòng dựa trên thông số dung lượng mAh. Tuy nhiên, trong lĩnh vực hàng không, chỉ số quan trọng hơn lại là Wh, đơn vị thể hiện mức năng lượng thực tế mà pin có thể lưu trữ.
Phần lớn các nhà sản xuất hiện nay đều in rõ chỉ số Wh trên thân sản phẩm. Nếu thiết bị không hiển thị thông tin này hoặc phần vỏ đã bị mờ, người dùng vẫn có thể tự tính bằng công thức đơn giản: lấy dung lượng pin theo Ah nhân với điện áp.
Chẳng hạn, một viên sạc dự phòng 10.000 mAh tương đương 10 Ah, hoạt động ở mức điện áp 5V sẽ có năng lượng là 50 Wh. Con số này vẫn nằm trong ngưỡng an toàn dưới 100 Wh nên đủ điều kiện mang lên máy bay mà không cần xin phép thêm.
Việc siết chặt quy định với sạc dự phòng xuất phát từ những rủi ro thực tế liên quan đến pin lithium-ion. Từ năm ngoái, các hãng bay nội địa như Vietnam Airlines và Vietjet Air đã liên tục khuyến cáo hành khách hạn chế sử dụng sạc dự phòng trong suốt chuyến bay, đồng thời yêu cầu đặt thiết bị ở nơi dễ kiểm soát.
Nguyên nhân nằm ở đặc tính của pin lithium-ion. Dù có ưu điểm là lưu trữ được lượng năng lượng lớn trong kích thước nhỏ gọn, loại pin này lại tiềm ẩn nguy cơ xảy ra hiện tượng mất kiểm soát nhiệt. Khi một cell pin bị lỗi, chập mạch hoặc quá nhiệt, lượng nhiệt sinh ra có thể nhanh chóng lan sang các cell lân cận, kích hoạt phản ứng dây chuyền.
Trong những trường hợp nghiêm trọng, pin có thể bốc cháy dữ dội hoặc thậm chí phát nổ, tạo ra đám cháy rất khó xử lý bằng các biện pháp chữa cháy thông thường.
Nhiều người cho rằng để sạc dự phòng trong hành lý ký gửi sẽ an toàn hơn, nhưng thực tế lại hoàn toàn ngược lại. Khoang hành khách mới là nơi dễ kiểm soát rủi ro nhất. Nếu pin phát sinh khói hoặc cháy trong cabin, tiếp viên có thể nhanh chóng phát hiện và xử lý. Ngược lại, sự cố xảy ra trong khoang hành lý ký gửi thường khó được nhận biết kịp thời, làm gia tăng đáng kể nguy cơ ảnh hưởng đến an toàn chuyến bay.
Việt Nam không phải trường hợp cá biệt trong việc siết quy định đối với sạc dự phòng. Xu hướng này đã xuất hiện tại nhiều quốc gia trên thế giới sau khi International Civil Aviation Organization ban hành các tiêu chuẩn an toàn nghiêm ngặt hơn đối với pin lithium.
Các thị trường như Thailand, South Korea, Japan, Singapore cùng nhiều quốc gia châu Âu cũng đã áp dụng các biện pháp kiểm soát tương tự.
Trong bối cảnh đó, việc kiểm tra kỹ thông số sạc dự phòng trước mỗi chuyến bay không còn đơn thuần là bước chuẩn bị cá nhân, mà đã trở thành yếu tố quan trọng góp phần đảm bảo an toàn cho toàn bộ hành khách trên không.
